694 478 125

Leczenie bezsenności

Ludzki organizm posiada własny rytm biologiczny, którego najbardziej charakterystyczną cechą jest naprzemienne występowanie faz czuwania i spania. Współczesny człowiek coraz częściej boryka się z różnego rodzaju zaburzeniami tego rytmu. Jednym z takich zaburzeń jest bezsenność, która skutecznie obniża samopoczucie i negatywnie wpływa na codzienne funkcjonowanie osoby nią dotkniętej.

Na czym polega bezsenność? Jakie są jej przyczyny? Czy i jak można ją leczyć?

Czym jest bezsenność?

Bezsenność to, najogólniej mówiąc, zaburzenia snu. Zaburzenia te mogą obejmować różne etapy snu (od momentu zasypiania, do chwili wybudzania się) i/lub dotyczyć czasu trwania snu, jego głębokości i rytmu. Bezsenność może mieć charakter krótkotrwały i przejściowy lub długotrwały i przewlekły (utrzymujący się przez kilka miesięcy, czy nawet lat), a jej efektem jest stale odczuwane zmęczenie, spowodowane brakiem pełnowartościowego odpoczynku nocnego. Kiedyś na bezsenność cierpiały głównie osoby starsze. Obecnie coraz więcej ludzi młodych i w średnim wieku zgłasza lekarzowi przewlekłe problemy ze snem. Współcześnie bezsenność traktowana jest jako odrębna jednostka chorobowa (wcześniej traktowano ją wyłącznie jako jeden z objawów innych dolegliwości), której kompleksowym leczeniem zajmują się specjalistyczne ośrodki.  

Przyczyny bezsenności

Bezsenność może mieć różne przyczyny, a od ich prawidłowego rozpoznania zależy w znacznej mierze skuteczność podjętego leczenia. Zdarzają się również przypadki, w których nie udaje się dotrzeć do pierwotnej i/lub pośredniej przyczyny problemów ze snem - wówczas podejmuje się leczenie objawowe.

Ogólny podział przyczyn bezsenności

Przyczyny bezsenności można podzielić na:

  • zewnętrze - najłatwiejsze do zdiagnozowania i stosunkowo łatwe usunięcia; do grupy zewnętrznych przyczyn bezsenności można zaliczyć m.in.: hałas, światło, nieodpowiednia temperatura (najczęściej zbyt wysoka), czy zmiana strefy czasowej (element syndromu jet lag), ale także zależne lub niezależne od nas zmiany przyzwyczajeń związanych ze snem (np. pojawienie się noworodka w domu, zmiana pracy skutkująca innymi godzinami wykonywania obowiązków zawodowych);
  • somatyczne - stosunkowo łatwe do zdiagnozowania i często możliwe do usunięcia, poprzez wdrożenie odpowiedniego leczenia (również objawowego); do tej grupy przyczyn bezsenności należy m.in.: nocne parcie na pęcherz, choroby zatok, czy zapalenia stawów lub inne choroby powodujące ból, który dodatkowo może nasilać się nocą;
  • psychogenne - przyczyny bezsenności związane ze skrajnymi stanami emocjonalnymi, np. silnymi stresami, kryzysami, czy konfliktami (np. śmierć bliskiej osoby, utrata pracy, kryzys małżeński);
  • psychotyczne - przyczyny bezsenności związane z różnego rodzaju zaburzeniami psychicznymi, m.in. z: depresją, lękami i urojeniami;
  • neurogenne - przyczyny bezsenności obejmujące różnego rodzaju uszkodzenia układu nerwowego w obrębie jego budowy i/lub funkcjonowania;
  • toksyczne - w tym przypadku bezsenność jest konsekwencją zażycia środków lub ich nadużycia (jednorazowego lub nałogowego), powodujących problemy ze snem; bezsenność może np. pojawić się po spożyciu alkoholu lub nadużyciu kofeiny.

Należy podkreślić, że bezsenność może być spowodowana przez więcej niż jedną przyczynę lub grupę przyczyn. 

Oprócz przyczyn bezsenności, możemy mieć do czynienia z grupą czynników, które mogą dodatkowo potęgować zaburzenie i wpływać na długotrwałe utrzymywanie się bezsenności. Mowa tutaj m.in. o: niepokoju o sen, podatności na zaburzenia w zakresie regulacji snu oraz nieprawidłowych nawykach związanych ze snem i higieną życia w ogóle (np. zasypiania na siłę, ucinania sobie drzemek w ciągu dnia, brak aktywności fizycznej, stałe przyjmowanie środków nasennych). Występowanie tych czynników może wpływać na przechodzenie ze stanu bezsenności ostrej (pojawiającej się nagle, w wyniku konkretnego zdarzenia) w bezsenność przewlekłą. 

Ryzyko wystąpienia bezsenności

Bezsenność przejściowa (krótkotrwała) może dotyczyć każdego z nas i pojawić się np. po przeżyciu stresogennej sytuacji. Niektóre osoby mogą być jednak bardziej narażone na wystąpienie bezsenności oraz jej ewentualne przejście ze stanu ostrego w przewlekły. Do grupy podwyższonego ryzyka wystąpienia bezsenności należy zaliczyć m.in.: osoby, które w przeszłości miały zdiagnozowane zaburzenia psychotyczne (przede wszystkim depresję), pracowników zmianowych, osoby starsze oraz kobiety po menopauzie. 

Rozpoznanie bezsenności

Bezsenność jest zaburzeniem o charakterze subiektywnym, dlatego kluczowym elementem w rozpoznaniu zaburzenia jest szczegółowy wywiad z pacjentem, ogólna ocena stanu zdrowia (pozwalająca na wykluczenie podstawowych chorób somatycznych) oraz informacje zawarte w dzienniczku snu (regularnie prowadzony dzienniczek jest elementem zarówno diagnostyki, jak i monitorowania postępów w leczeniu), a także badania kliniczne, które pozwalają na zobiektywizowanie zaburzeń snu zgłaszanych przez pacjenta (te wykonuje się w specjalistycznych klinikach / ośrodkach zajmujących się diagnozowaniem i leczeniem zaburzeń snu.

Do podstawowych technik stosowanych w diagnozie zaburzeń snu należą:

  • polisomnografia - rejestrowanie i badanie czynności organizmu ludzkiego podczas snu za pomocą zapisów EEG, EMG, EOG),
  • aktygrafia - pomiar aktywności ruchowej w ciągu doby, na podstawie zapisu aktygraficznego można ocenić m.in.: szacunkowy średni czas snu i ciągłość snu, liczbę przebudzeń w czasie snu, ale również liczbę drzemek w ciągu dnia, czy ogólny czas aktywności/braku aktywności pacjenta.

O rozpoznaniu bezsenności można mówić, gdy mimo wystąpienia wszelkich okoliczności zewnętrznych umożliwiających bezpieczny i pełnowartościowy sen, występują:

  • trudności z zasypianiem, 
  • trudności z utrzymaniem ciągłości snu, 
  • zbyt wczesne wybudzanie się,
  • uczucie zmęczenia po nocy (sen nie zapewnia wypoczynku).

Wyżej wymienione objawy powinny występować przez dłuższy czas (większość klasyfikacji mówi o miesiącu i dłużej, przy minimalnej częstotliwości około 3 razy na tydzień) oraz mieć negatywny wpływ na codzienne funkcjonowanie człowieka (w różnych sferach życia). Dla postawienia diagnozy i rozpoznania bezsenności konieczne jest również wykluczenie zaburzeń somatycznych, neurologicznych i psychiatrycznych (które mogą leżeć u podłoża bezsenności) oraz potwierdzenie lub wykluczenie zaburzeń rytmu okołodobowego. 

leczenie bezsenności - jak leczyć bezsenność

Jak leczyć bezsenność?

Leczenie bezsenności powinno być odpowiednio dobrane do rozpoznanych przyczyn zaburzenia. Za podstawową metodę leczenia bezsenności przewlekłej uważa się niefarmakologiczną terapię poznawczo - behawioralną (CBT), która umożliwia eliminację czynników podtrzymujących bezsenność. Leczenie farmakologiczne stosuje się najczęściej dodatkowo / uzupełniająco do oddziaływań psychologicznych. 

Leczenie psychologiczne

Psychologiczne leczenie bezsenności uzasadnia fakt, że to właśnie czynniki psychiczne i behawioralne predysponują do powstawania zaburzeń snu oraz ich podtrzymywania. Najczęściej stosowana jest, wspomniana wyżej, terapia poznawczo - behawioralna, która może mieć formę indywidualną lub grupową. W ramach metody stosowane są różne techniki mające na celu wykształcenie zdrowych nawyków dotyczących snu i wdrożenie podstawowych zasad higieny snu. 

Leczenie farmakologiczne - farmakoterapia

Farmakologiczne leczenie bezsenności musi być każdorazowo dobrane do konkretnego pacjenta (jego masy ciała, informacji o alergiach / uczuleniach na składniki leków, stopnia nasilenia objawów, współwystępowania innych chorób, w tym zaburzeń psychotycznych). Farmakoterapia w leczeniu bezsenności polega najczęściej na stosowaniu leków przeciwdepresyjnych (w małych dawkach!), a rzadziej również: leków przeciwpsychotycznych lub przeciwhistaminowych. Leczenie farmakologiczne powinno odbywać się pod ścisłą i regularną kontrolą lekarza, by zminimalizować ryzyko wystąpienia tolerancji na leki i/lub uzależnienia się od nich. 

Jeśli potrzebujesz pomocy w leczeniu bezsenności, zapraszamy do kontaktu:
Wyślij nam wiadomość lub zadzwoń!