694 478 125

Leczenie depresji

Każdy człowiek mierzy się okresowo z obniżonym samopoczuciem, smutkiem, czy poczuciem zagubienia, które pojawiają się naturalnie na skutek rozmaitych zdarzeń i przeżyć. Zaniepokoić powinien nas stan, w którym ów smutek, poczucie pustki i rozpaczy nie mijają przez dłuższy czas, negatywnie wpływając na codzienne funkcjonowanie i uniemożliwiając cieszenie się życiem. Czy to depresja? Jakie są objawy tego zaburzenia? Jak ją leczyć?

Czym jest depresja?

Pod pojęciem depresji rozumiemy grupę zaburzeń psychicznych występujących w przebiegu chorób afektywnych (endogennych), z zespołem objawów depresyjnych. Nazwa "depresja" pochodzi od dwóch łacińskich słów: "depressio" (głębokość) i "deprimere" (przygniatać), które w dużym stopniu oddają charakter objawów tego zaburzenia. Osoby cierpiące na depresję odczuwają bowiem głęboki i przygniatający smutek / przygnębienie. Obniżenie nastroju ma najczęściej charakter postępujący (pogłębia się) i współwystępuje z niską samooceną, małą wiarą w siebie, poczuciem winy, a u części osób - również z myślami samobójczymi.

Charakterystyczna dla depresji jest również anhedonia, czyli niezdolność do przeżywania przyjemności i cieszenia się życiem, spowolnienie psychoruchowe oraz brak energii życiowej. Na depresję dwa razy częściej chorują kobiety niż mężczyźni. Dzięki szybko postawionej diagnozie, możliwe jest podjęcie skutecznego leczenia zaburzenia.

Objawy depresji 

Tym, co wyraźnie odróżnia depresję od zwykłego smutku, czy przygnębienia jest intensywność i długotrwałość jej objawów oraz fakt, że zakłócają one codzienne funkcjonowanie człowieka. W depresji uczucia: bezsilności, bezradności i beznadziei mają charakter progresywny i rzadko ustępują / zmniejszają się.

Narasta poczucie przytłoczenia i zmęczenia, które zaburzają lub uniemożliwiają wykonywanie codziennych obowiązków oraz sprawiają, że chory porzuca swoje hobby, unika spotkań ze znajomymi i wycofuje się z życia rodzinnego. Po jakimś czasie odsunięte na bok zostają również wszelkie ambicje zawodowe, choremu nie zależy na osiąganiu jakichkolwiek sukcesów, najczęściej nie jest również zdolny do realizacji zadań na dotychczasowym poziomie (lub wcale).

Objawy, które mogą wskazywać na depresję to:

  • przewlekłe złe samopoczucie;
  • ciągłe zmęczenie (większe niż wynikałoby to z poziomu aktywności);
  • anhedonia (w tym: utrata zainteresowań, porzucenie hobby);
  • irracjonalny lęk (o różnym charakterze: stałym lub napadowym, czasami związany z konkretnymi fobiami);
  • niska samoocena;
  • zaburzenia uwagi i koncentracji;
  • tzw. "czarne myśli" (pesymizm);
  • myśli samobójcze;
  • czyny samobójcze.

Należy pamiętać, że pojawienie się pojedynczych objawów najczęściej nie świadczy o zaburzeniu psychicznym. Objawy depresji (minimum 4 z powyższej listy) utrzymują się przez dłuższy czas i najczęściej nie są spektakularne - tlą się miesiącami lub latami, podczas których choroba się rozwija.

Poza wymienionymi wyżej objawami, możemy również mówić o tzw. objawach cielesnych depresji, do których zalicza się m.in.:

  • zaburzenia rytmu dobowego (bezsenność, problemy z zasypianiem i/lub wczesnym budzeniem się, przesypianie dnia);
  • zmęczenie (jak już wspomniano wyżej - nie mające związku z aktywnością fizyczną, zmęczenie daje o sobie znać zaraz po przebudzeniu, chorego przytłacza ciężar zaczynającego się dnia);
  • zaburzenia miesiączkowania;
  • obniżenie libido;
  • zaburzenia apetytu (częściej: obniżenie lub brak apetytu, rzadziej: nadmierny apetyt);
  • wahania wagi (spadek lub wzrost masy ciała);
  • bóle głowy i migreny;
  • suchość w gardle.

Rodzaje depresji

Podstawowy podział zakłada istnienie depresji egzogennej i endogennej. Depresja egzogenna to zaburzenie rozwijające się w wyniku czynników zewnętrznych, np. nagłej utraty pracy, gwałtownego pogorszenia się warunków bytowych i niemożności znalezienia nowego źródła zarobków. Na depresję egzogenną zdecydowanie częściej chorują mężczyźni.

Z kolei depresja endogenna to choroba wynikająca z czynników wewnętrznych, czyli zaburzeń w biochemii mózgu przekładających się na nasze samopoczucie. Na depresję endogenną dwukrotnie częściej chorują kobiety niż mężczyźni (wg statystyk, na depresję zapada najwięcej kobiet w wieku 35-45 lat oraz w okresie menopauzy).

Najczęściej diagnozowane rodzaje depresji:

Depresja endogenna

Przyczynami depresji endogennej, jak już wspomniano wyżej, są zaburzenia biochemiczne mózgu, wynikające z niedoborów hormonów (przede wszystkim serotoniny i noradrenaliny). W wyniku tych niedoborów zakłócone zostają procesy przekazywania informacji w mózgu, co z kolei przekłada się na zaburzenia nastroju. Osoba cierpiąca na depresję endogenną odczuwa ciągły smutek i przygnębienie, brakuje jej energii do życia i nie widzi jego sensu, nie ma siły na podejmowanie jakichkolwiek działań (również tych rutynowych, np. związanych z własną higieną), często miewa myśli samobójcze oraz podejmuje próby samobójcze.

Depresja reaktywna (egzogenna)

Przyczyną depresji reaktywnej jest konkretne, najczęściej nagłe zdarzenie zdarzenie, które powoduje uraz psychicznych. Czynniki zewnętrzne, które mogą spowodować zachorowanie na depresję reaktywną to m.in.: gwałt, śmierć współmałżonka, śmierć dziecka, utrata domu (np. w wyniku pożaru), czy bankructwo. Depresja reaktywna, będąca reakcją na konkretne zdarzenie w życiu jest jedną z najłatwiejszych do zdiagnozowania.

Depresja maskowana

To jeden z najtrudniejszych do zdiagnozowania rodzajów depresji. Chory doświadcza różnego rodzaju objawów somatycznych, borykając się np. z: zaburzeniami miesiączkowania, bezsennością, bólami głowy i kręgosłupa, problemami z układem oddechowym (dusznością, astmą), zaburzeniami odżywiania. W związku z tym szuka przyczyn swojego stanu zdrowia u różnych specjalistów, często podejmując rozmaite terapie mające rozwiązać poszczególne problemy - niestety bez skutku. 

Depresja poporodowa

Depresja poporodowa odnotowywana jest coraz częściej - przyjmuje się, że nawet co ósma kobieta boryka się z tym zaburzeniem. Przyczyną tego rodzaju depresji są zarówno gwałtowne zmiany hormonalne, które zachodzą w organizmie kobiety po ciąży i porodzie, jak i nowa rola życiowa, oczekiwania społeczne i trudności z nią związane. Wiele kobiet w drugiej /trzeciej dobie po porodzie może odczuwać baby blues, charakteryzujący się chwiejnością nastroju, zwiększoną płaczliwością i zmęczeniem.

Jeśli te objawy nie mijają po kilku dniach i/lub nasilają się, a dodatkowo kobieta traci zainteresowanie swoim dzieckiem (ewentualne czynności pielęgnacyjne wykonywane są mechanicznie) - może to wskazywać na depresję poporodową. W leczeniu depresji poporodowej stosuje się terapię farmakologiczną, która najczęściej pozwala rozprawić się z chorobą w ciągu kilku miesięcy.

Depresja lękowa (neurotyczna)

Ogólne objawy depresji lękowej są na ogól lżejsze, ale osoba chora odczuwa ciągły, silny lęk (z reguły najmocniej odczuwany po przebudzeniu i przed zaśnięciem). Osoby cierpiące na depresję lękową odczuwają silne zmęczenie, często wycofują się z życia społecznego i borykają się z myślami samobójczymi. Zdarza się, że odczuwane lęki maskują pierwotną przyczynę złego samopoczucia, co odsuwa moment diagnozy depresji oraz podjęcia odpowiedniego leczenia.

Dystymia (depresja przewlekła)

Dystymia to szczególny rodzaj depresji - stosunkowo trudna do leczenia i rozpoznania, mająca przewlekły charakter (objawy utrzymują się przez minimum dwa lata) i często współwystępująca z nerwicami. Może mieć podłoże genetyczne (dotykać osób, u których w rodzinie występowały przypadki depresji lub innych zaburzeń psychicznych), ale również biologiczne (zaburzenia w układzie hormonalnym rzutujące na układ nerwowy). Objawy dystymii są podobne do ogólnych objawów depresji, ale mają mniej burzliwy charakter. Choroba może rozwinąć się samoistnie lub w wyniku istniejących już zaburzeń psychicznych i objawić się po zaistnieniu tzw. czynnika spustowego (nagłego, negatywnego zdarzenia losowego).

Depresja w przebiegu ChAD

Choroba afektywna dwubiegunowa, nazywane jest również zaburzeniem maniakalno - depresyjnym. W przebiegu choroby naprzemiennie występują epizody manii i depresji. Objawy epizodów depresyjnych są takie same jak w przypadku depresji. Leczenie ChAD wymaga stosowania odpowiednich leków przez całe życie. Bardzo istotnym elementem leczenia jest również psychoterapia oraz psychoedukacja, dzięki której chory uczy się rozpoznawania objawów zbliżających się epizodów i odpowiedniego reagowania na nie.

Depresja sezonowa

Okresowe obniżenie nastroju, pojawiające się najczęściej w okresie jesienno - zimowym i wynikające ze zbyt małej dawki światła / słońca. Objawami depresji sezonowej są m.in.: kłopoty ze snem, brak energii do podejmowania jakichkolwiek aktywności / działań, huśtawki nastrojów oraz zwiększony apetyt.

leczenie depresji - jak leczyć depresję

Jak leczyć depresję?

Zanim przejdziemy do omówienia metod leczenia depresji, należy z całą mocą podkreślić jak ważne jest w ogóle nazwanie problemu i zgłoszenie się do lekarza. Depresja jest chorobą, która sama nie minie. Nie wystarcz "wziąć się w garść", co wciąż jest najczęściej udzielaną radą przez nieświadome powagi sytuacji bliższe i dalsze choremu osoby. Z reguły to rodzina chorego najszybciej zauważa niepokojące zachowania - wówczas jedyną słuszną reakcją jest szczera rozmowa oraz wsparcie w poszukiwaniu pomocy lekarskiej (możemy zacząć od lekarza pierwszego kontaktu!). Czy z depresji można się wyleczyć? W większości przypadków - tak, choć w wybranych przypadkach celem leczenia będzie uzyskania remisji choroby. Ile trwa leczenie depresji? To kwestia indywidualna i zależna ok konkretnego pacjenta i rodzaju / stopnia choroby.

Leczenie depresji powinno przebiegać pod nadzorem psychiatry, który może współpracować z neurologiem, psychologiem i terapeutą. Leczenie depresji może przebiegać bez użycia leków (psychoterapia), za pomocą leków (farmakoterapia) lub w połączeniu obydwu metod. W szczególnych przypadkach (np. w początkowej fazie leczenia ciężkiej depresji) zalecana może być hospitalizacja lub pobyt w specjalistycznym ośrodku / centrum terapii.

Leczenie depresji psychoterapią

Psychoterapia polega na stosowaniu rozmaitych metod psychologicznych (dopasowanych do konkretnego przypadku) podczas regularnych spotkań (sesji / seansów) - indywidualnych lub grupowych. W leczeniu depresji zastosowanie znajdują m.in.: terapia interpersonalna, terapia poznawcza i terapia psychodynamiczna. Celem takich spotkań jest zawsze pomoc osobie lub osobom, które zmagają się z różnego rodzaju problemami - w tym przypadku z depresją. Efektem psychoterapii powinna być ogólna poprawa dobrostanu i zdrowia psychicznego, m.in. poprzez poprawę lub nabycie nowych umiejętności radzenia sobie z określonymi problemami. Bardzo istotna jest również psychoedukacja, dzięki której chory uczy się m.in. rozpoznawania nawrotów choroby.

Psychoterapia (jako samodzielna metoda leczenia depresji bez leków) sprawdza się przede wszystkim w przypadku depresji egzogennej, czyli choroby wywołanej jakąś nagłą zmianą w życiu człowieka, do której on nie potrafi się dopasować. Mowa tutaj np. o rozwodzie, śmierci współmałżonka, czy utracie pracy lub domu. Wybierając ośrodek leczenia depresji należy zwrócić uwagę na kompleksowość oferty diagnostyczno - terapeutycznej, profesjonalizm kadry i humanizm w podejściu do pacjenta oraz obowiązujące w placówce standardy.

Farmakologiczne leczenie depresji

Farmakologiczne leczenie depresji wymaga systematyczności i cierpliwości. Psychiatrzy mają do wyboru wiele leków, a ich rodzaj i dawkę dobierają każdorazowo do konkretnego pacjenta. W farmakoterapii depresji zastosowanie znajdują m.in.: środki przeciwdepresyjne (wpływające na stężenie serotoniny i noradrenaliny we krwi), trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (będące nieselektywnymi inhibitorami wychwytu serotoniny i noradrenaliny), selektywne inhibitory wychwytu i wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny oraz inhibitory monoaminooksydazy. Pomocne mogą się również okazać różnego rodzaju preparat standaryzowane - roślinne, dostępne bez recepty (np. dziurawiec zwyczajny).

Działanie większości leków zaczyna być odczuwalne po około 6 tygodniach farmakoterapii, dlatego właśnie tak ważna jest systematyczność i cierpliwość w ich przyjmowaniu. Należy mieć świadomość, że regularne przyjmowanie leków to ogromny wysiłek dla osoby chorej na depresję, co w zderzeniu z brakiem zauważalnych efektów w pierwszym etapie leczenia może skutkować samowolnym ich odstawieniem. Bardzo ważne jest tutaj wsparcie bliskich osób i pilnowanie, by chory zażywał tabletki w odpowiednich dawkach i porach.

Psychoterapia i farmakologia - łączenie metod w leczeniu depresji

Często najlepsze efekty daje połączenie obydwu metod leczenia depresji. Psychoterapię włącza się najczęściej po około 6 tygodniach leczenia farmakologicznego (to okres, w którym odpowiednio dobrane leki powinny zacząć działać). Choremu można zaproponować zarówno trapię indywidualną, jak i grupową (również obie prowadzone równolegle).

Wsparcie rodziny podczas leczenia depresji

Osoba lecząca się na depresję potrzebuje wsparcia najbliższych. Należy jednak pamiętać, że również rodzina osoby chorej na depresję może potrzebować pomocy w radzeniu sobie z tą sytuacją, jej skutkami i negatywnymi emocjami. Dlatego właśnie powstały grupy wsparcia dla rodzin osób borykających się z depresją. Odpowiednio wyszkoleni terapeuci wyposażają najbliższych chorego w umiejętności radzenia sobie z zaburzeniami współmałżonka, rodzica, czy dziecka.

Jeśli potrzebujesz pomocy w leczeniu depresji, zapraszamy do kontaktu:
Wyślij nam wiadomość lub zadzwoń!